Сўнгги янгиликлар
Янгиликлар
Савол: Машина қандай ҳолларда жарима майдончасига жойлаштирилади? Уни жарима майдонидан кечаси олиб кетиш мумкинми? У ерда автомобилга зарар етса ким қоплайди? Автомобилни олиб чиқиш учун ЙПХдан рухсатнома олиб бориш керакми?Юридик марказ ҳодими қуйида жарима майдони билан боғлиқ муҳим саволларга батафсил жавоб беради.
- Транспорт қандай ҳолларда жарима майдончасига жойлаштирилади?
Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 291-моддасида транспортни ушлаб туриш ва кўрикдан ўтказиш асослари ва тартиби белгиланган.
Унга кўра, транспорт воситаси бир қатор давлат органлари ёки мансабдор шахслар томонидан ушлаб турилиши, яъни жарима майдонига жойлаштирилиши мумкин.
Транспортни жарима майдонига жойлаштиришга асос бўладиган бир қатор ҳуқуқбузарликлар мавжуд.
Хусусан қуйидаги ҳуқуқбузарликлар содир этилганида ЙПХ ходимлари транспортни жарима майдонига жойлаштириши мумкин:
– карантинли ва инсон учун хавфли юқумли касалликларнинг олдини олишга қаратилган мажбурий қоидалар бузилганда;
– рухсатномасиз оғир вазнли юк ташилганида;
– рухсатномасиз “тонировка” қилинган транспот бошқарилганида;
– транспортга рухсатномасиз товуш чиқарувчи ва ёритувчи махсус қурилмаларни ўрнатилганида ёки транспорт рақами кўринмайдиган ҳолатга келтириб қўйилганида;
– тўхташ ёки тўхтаб туриш қоидалари бузилиб, ҳайдовчи бўлмаса ва қоидабузарлик йўл ҳаракати иштирокчиларининг ҳаракатланишига халақит берса;
– транспорт маст ҳолда бошқарилганида;
– транспорт ҳужжатларсиз бошқарилганида;
– ҳайдовчилар мастлиги ёки маст эмаслигини аниқлаш учун текширувдан ўтишдан бўйин товлаганида;
– йўл-транспорт ҳодисаси юз берган жойдан кетиб қолинганида;
– ички ишлар органи ходимининг транспортни тўхтатиш тўғрисидаги қонуний талаби бажарилмаганида.
Бундан ташқари, экология ва ўрмонларга оид ҳуқуқбузарликлар содир этилганида Экология вазирлиги ва Ўрмон хўжалиги агентлиги ходимлари; божхона қоидалари бузилганида Божхона қўмитаси; савдо, тадбиркорликка оид айрим ҳуқуқбузарликларда Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти мансабдорлари ҳам транспортни ушлаб туриши мумкин.
- Ҳайдовчи жаримани тўламаса ҳам транспорт жарима майдонига жойлаштириладими?
Ҳа, йўл ҳаракати қоидаларини бузганлик учун жарима 60 кунда тўланмаса транспорт жарима тўлангунгача жарима майдонига жойлаштирилади.
- Жарима майдонидан автомобилни олиб чиқиш учун ЙПХдан рухсатнома олиб бориш керакми?
Йўқ, ҳуқуқбузарлик бартараф қилинганидан сўнг ҳайдовчи ҳеч қандай рухсатномани кўтариб юриши шарт эмас.
Транспортни жарима майдонидан олиб чиқишга рухсат бериш тўғрисидаги хабар жарима майдони эгасига “Жарима майдончаси” тизими орқали юборилади.
Шунингдек, бу хабар ҳайдовчининг телефонига SMS тарзида ҳам юборилади.
- Транспортни жарима майдонидан кечаси олиб кетиш мумкинми?
Ҳа, транспортни жарима майдонларидан бериш куну-тун амалга оширилади. Шунингдек, жарима майдонида сақлаш вақти соатларда ҳисобланади.
- Машинага зарар етказилса ким тўлайди?
Транспорт жарима майдонига жойлаштирилгандан кейин унинг сақланиши учун жарима майдони эгаси жавоб беради.
Ҳайдовчи машинасининг жарима майдонига жойлаштирилганлиги устидан судга, прокурорга ёки ички ишлар органларининг юқори органига шикоят қилиши мумкин.
Наманган вилояти Адлия бошқармаси Косонсой туман Адлия бўлими Юридик хизмат кўрсатиш маркази бошюрисконсулти
А.Зокиржонов
Aybsizlik prezumpiyasi (lotincha: praesumptio – taxmin, gumon soʻzidan olingan) – shaxs huquqlari himoyasini taʼminlab beruvchi, asossiz ayblash va jazolashning oldini oluvchi jinoyat protsessining umumiy demokratik tamoyillaridan biri hisoblanadi. Baʼzan lotincha Ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat (isbotni rad etuvchi emas, balki taʼkidlovchi berishi kerak) iborasi bilan ifodalanadi.
Aybsizlik prezumpsiyasi – aybdorning jinoyati qonuniy tartibda isbot qilinmaguncha, uni aybsiz deb faraz qilish. Gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi uning jinoyat sodir etishda aybdorligi qonunda nazarda tutilgan tartibda isbotlangunga va qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan aniqlangunga qadar aybsiz hisoblanadi. Gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi oʻzining aybsizligini isbotlab berishi shart emas yoki oʻzini aybdor deb koʻrsatish ham qonunda belgilangan tartibda aybi isbotlanmaguncha uni aybdor deb boʻlmaydi. Oʻzbekiston Respublikasi JPKling 23-moddasida koʻrsatilishicha, aybdorlikka oid barcha shubhalar, basharti ularni bartaraf etish imkoniyatlari tugagan boʻlsa, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchining foydasiga hal qilinishi lozim. Qonun qoʻllanilayotganda ke-lib chiqadigan shubhalar ham gumon qilinuvchining, ayblanuvchining, sudlanuvchining foydasiga hal qilinishi kerak.
Aybsizlik prezumpiyasining asosida umumiy, keng eʼtirof etilgan axloq normasi yotadi, unga muvofiq har bir kishi aybdorligi isbotlanmaguncha aybsiz deb gumon qilinishi lozim.
|
Aybsizlik prezumpsiyasi |
Aybdorlik prezumpsiyasi |
|
Inson aybi isbotlanmaguncha aybdor emas! |
Inson aybdor, aksi isbotlanmaguncha. |
Aybsizlik prezumpiyasi sudya, tergovchi yoki prokurorning shaxsiy fikrini bildirmaydi, xolis huquqiy xolatni anglatadi. Tergov organlari shaxsga ayb qoʻyish bilan uni ayblanuvchi deb hisoblaydilar, lekin xali uning aybdorligini isbotlash lozim. Qonunga muvofiq, shaxsning aybdoligini belgilash ayblanuvchining qonuniy huquq va manfaatlari va ayblov dalillarining tekshirilishi samarali darajada kafolatlanadigan sud bosqichida ishni koʻrib chiqish orqali amalga oshirilishi kerak. Ayblanuvchi ayblov hukmining eʼlon qilinishi va uning qonuniy kuchga kiradigan vaqtgacha aybsiz hisoblanadi. Aybsizlik prezumpiyasi isbotlanishi mumkin boʻlmagan barcha gumonlar ayblanuvchining foydasiga xal boʻlishi kerak, yaʼni birovning jinoyat qilganlikda aybdorligi isbotlanmasligi uning aybsizligi isbotlanganligiga tengdir.
Aybsizlik prezumpsiyasi jinoyat huquqining muhim prinsiplaridan biri hisoblanadi. Unga koʻra, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi uning jinoyat sodir etishda aybdorligi qonunda nazarda tutilgan tartibda isbotlangunga va qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan aniqlangunga qadar aybsiz hisoblanadi. Mazkur prinsipning yana bir muhim xususiyati shundaki, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi oʻzining aybsizligini isbotlab berishi shart emas.
Aybsizlik prezumpsiyasi xalqaro huquq normalarida hamda milliy qonunchiligimizda oʻz aksini topgan. Xususan, Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasining 11-moddasida uning har bir shaxsga berilgan daxlsiz huquq ekanligi qatʼiy belgilab qoʻyilgan: „Jinoyat sodir etganlikda ayblangan har bir inson himoya uchun barcha imkoniyatlar taʼminlangan holda, ochiq sud majlisi yoʻli bilan uning aybi qonuniy tartibda aniqlanmaguncha aybsiz deb hisoblanishga haqlidir“. Shuningdek, Fuqarolik va siyosiy huquqlar toʻgʻrisidagi Xalqaro Paktda hamda Inson huquqlari va asosiy erkinliklarini himoya qilish toʻgʻrisidagi Yevropa Konvensiyasida ham mazkur prinsipning alohida qoida sifatida belgilangan.
Namangan viloyati Adliya boshqarmasi
Kosonsoy tuman Adliya bo'limi
Yuridik xizmat ko'rsatish markazi bosh yuriskonsulti
J.R.Xalilov
Банк томонидан кредит олган мижозга асосий қарз ва фоиз тўловларини жарималарсиз, кредит тарихига зарар етказмасдан кечиктириш ёки камайтириш имконини берувчи имтиёзли давр.
Кредит таътили қачон берилади?
Одатда, фавқулодда вазиятлар, жиддий иқтисодий пасайиш каби ҳолатлар кузатилганда, қарздор молиявий қийинчиликка дуч келганда ёрдам бериш мақсадида берилади. Бошқа ҳолатларда олиш мумкин эмас.
Кредит таътили фақат бир марта берилади ва битта шартнома учун амал қилади.
Кредит то'ловини кечиктиришга асос
Кредит таътилини олиш учун банкка то'ловни кечиктиришга сабаб бо'ладиган ҳужжатлаштирилган асос тақдим этиш керак. Ҳар бир банк кредит таътилини бериш бо'йича мустақил қарор қабул қилади.
Муддат ва фоизлар
Кредит таътили муддати индивидуал белгиланади, лекин 6 ойдан ошмайди. Кредит таътилида фоиз миқдори о'згармайди, балки кредит шартномаси та'тил муддатига узайтирилади.
Кредит таътиллари зарурий ҳолатларда, масалан, пандемия ҳолатларида Марказий банк қарори асосида тижорат банклари томонидан берилади. Мисол учун, Ўзбекистон Марказий банки 2020-йилда коронавирус инфекцияси тарқалиши оқибатлари билан боғлиқ юзага келиши мумкин бўлган кредит рискларини юмшатиш мақсадида тижорат банкларига қарз олувчиларга кредит таътиллари беришни тавсия қилган. Бошқа ҳолатларда кредит таътилини олиш деярли мумкин эмас.
Кредит таътили бериш шартлари
Кредит таътилини бериш мумкин бўлган шартлар ҳар бир банк томонидан алоҳида белгиланади. Бироқ, фақат илгари кредит таътилини олмаган ва кредитни то'лаш бо'йича о'з мажбуриятларини виждонан бажарган қарз олувчилар таътил олишга умид қилишлари мумкин
Банк кредит таътилини рад қилиши мумкинми?
Ҳа, банк кредит таьтилини рад этиши мумкин. Ҳар бир кредитор кредит таътили бериш бўйича мустақил равишда қарор қабул қилади.
Нима учун банк кредит таътилини рад этиши мумкин?
- ариза ното'г'ри тузилган;
- барча зарур ҳужжатлар йиг'илмаган;
- асос мавжуд эмас;
- Илгари қарз олувчи ушбу имтиёзли чорадан фойдаланган.
Кредит таътили амалда бўлганда, қарз берувчи кредит бўйича фоизларни ошириши мумкинми?
- Ёқ, фоиз ставкаси бир хил бўлиб қолади.
Кредит таьтилининг ижобий ва салбий томонлари
Кредит таътили қарз олувчига молиявий муаммоларни ҳал қилиш ва қарзни кечиктирмасдан то'лашни давом эттириш учун вақт беради - бу унинг асосий афзаллигидир. Сизнинг то'лов қобилиятини тиклаш - куч тьплаш ва банк олдидаги мажбуриятларингизни бажариш учун 6 ойингиз бор.
Кредит тьтилининг афзалликлари:
- қарз юкини вақтинча камайтириш;
- ойлик тўлов суммаси сақланади;
- фоиз ошмайди;
- қарз олувчининг кредит рейтинги ва тарихи ёмонлашмайди.
Кредит таьтилининг камчиликлари:
- фақат бир марта берилади;
- фоизлар ҳисобланиши давом этади;
- банк билан тузилган шартнома муддати узайтирилади;
- кредитор таътилни рад этиши мумкин.
Кредит таьтиллари ҳар доим ҳам энг тўғри ечим эмас. Сиз келажакни билмайсиз ва молиявий аҳволингиз олти ой ичида барқарорлашишини кафолатлай олмайсиз. Бироқ, агар сиз яхши мутахассис бо'лсангиз ва талаб қилинадиган касбга эга бо'лсангиз, бу албатта амалга ошади.
Наманган вилояти Адлия бошқармаси Косонсой туман Адлия бўлими Юридик хизмат кўрсатиш маркази бошюрисконсулти
Ж.К. Акрамов
Иқтисодий протсессуал кодексида даъвони таъминлаш деган тушунча бор. Сиз қарз ёки етказиб берган маҳсулотингиз ёхуд кўрсатган хизматингиз учун ҳақни ундириш бўйича судга даъво ариза билан бирга даъвони таъминлаш ҳақида ариза ҳам беринг.
Даъвони таъминлаш ҳақидаги аризанинг моҳияти шундан иборатки, агар сиз бундай ариза қилсангиз суд жавобгарнинг номидаги мулкларни хатлаб қўяди яъни у мулкларини бегоналаштира олмайди. Анироғи, сиз судга берганингизни билса-да, қарзини бермаслик мақсадида мулкларини бошқа шахс номига ўтказа олмайди.
Ушбу кодекснинг 94-моддасига асосан қуйидагилар даъвони таъминлаш чоралари бўлиши мумкин:
1) жавобгарга тегишли мол-мулкни ёки пул маблағларини хатлаб қўйиш;
2) жавобгарга муайян ҳаракатларни бажаришни тақиқлаш;
3) бошқа шахсларга низо предметига алоқадор бўлган муайян ҳаракатларни бажаришни тақиқлаш;
4) даъвогар низолашаётган, ундириш сўзсиз (аксептсиз) тартибда амалга ошириладиган ижро ҳужжати ёки бошқа ҳужжат бўйича ундиришни тўхтатиб туриш;
5) мол-мулкни хатлашдан озод қилиш тўғрисидаги ариза кўриб чиқилган тақдирда, мол-мулкни реализатсия қилишни тўхтатиб туриш;
6) низоли мол-мулк бузилишининг, ҳолати ёмонлашишининг олдини олиш мақсадида жавобгарнинг зиммасига муайян ҳаракатларни бажариш мажбуриятини юклатиш;
7) низоли мол-мулкни учинчи шахсга (сақловчига) ўтказиш.
Кодекснинг 98-моддасига асосан даъвони таъминлаш тўғрисидаги ажрим суд ҳужжатларини ижро этиш учун белгиланган тартибда дарҳол ижро этилади.
Наманган вилояти Адлия бошқармаси Косонсой туман Адлия бўлими Юридик хизмат кўрсатиш марказ рахбари
Ф.А. Ғофуров
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasida 2024-yil 14-oktabrdagi o‘tkazilgan rayosat majlisining 171-son bayoni 10-bandi ijrosini ta’minlash maqsadida tasdiqlangan reja asosida dekabr oyida tuman hokimligi tizimi va hududda faoliyat yurituvchi tashkilotlarda “Davlat tili haqida”gi qonun ijrosini o‘rganish va tanqidiy ko‘rib chiqish belgilangan.
Navbatdagi o'rganish: Kosonsoy tumani Kambag`allikni qisqartirish va bandlik bo`limida bo`lib o`tdi.
O‘rganish jarayonida kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan mas’ul xodimlarga tegishli tavsiya va ko‘rsatmalar berildi.